Gewurztraminer

Bardzo kapryśny i wymagający adoracji. Jednak po trudach związanych głównie z kontrolowaniem dojrzewania jagód, po otwarciu butelki bucha genialnym aromatem. Zmysł węchu jest bombardowany wyjątkowo  intensywnie. Nim wypijemy pierwszy łyk, należy cieszyć się bardzo długo zapachem. I to jest obowiązek każdego, kto sięga po kieliszek gewürztraminera.

Jagoda tego szczepu ma bardzo grubą, lekko czerwonawą skórkę i może osiągnąć wysoką dojrzałość, nawet na poziomie najwyższych klas, jak Auslese. Ze względu na to, że ma tendencję do zbyt szybkiego opadania kwiecia, często ma niskie plony, a ilość winogron różni się z roku na rok. Inną negatywną konsekwencją szybko opadających kwiatów jest różny poziom dojrzałości jagód, co ma wpływ na zmianę równowagi pomiędzy cukrami a kwasowością. 

Uśrednione dane z ostatnich kilku lat wskazują na to, że winnice obsadzone gewürztraminerem nie plonują zbyt obficie, dając rzadko tylko połowę dopuszczalnej na hektar ilości owoców (średnio 10-15 ton, co przekłada się na 50 do 75 hektolitrów). Już same niskie plony wskazują na to, że w przypadku traminera mamy do czynienia z jedną z najbardziej wartościowych odmian niemieckich. Niemcy bowiem najprawdopodobniej słusznie roszczą sobie prawo do nazwania go, obok rieslinga i silvanera, szczepem made in Germany, który od wielu dekad ma znaczenie międzynarodowe.

Znaczenie

Gewürztraminer uprawiany jest także w Alzacji, Tyrolu Południowym, Australii, Kalifornii czy Kanadyjskiej Brytyjskiej Kolumbii. W 2022 roku osiągnął w Niemczech areał upraw wynoszący około 1120 hektarów, co stanowi ok. 1 proc. powierzchni niemieckich winnic. Przez ostatnie dziesięciolecia nie odnotowano przyrostu powierzchni uprawnej gewürztraminera, ale z drugiej strony wszędzie tam, gdzie winnice musiały być wykarczowane, ta szczególna odmiana sadzona jest od nowa. I tak w  Palatynacie mamy około 512 ha winnic gewürztraminera, 229 ha w Hesji Nadreńskiej i około 140 hektarów w Badenii (ze szczególnym uwzględnieniem okolic wulkanu Kaiserstuhl). Duże zainteresowanie konkursami na najlepszego traminera, które corocznie organizowane są przez mieszkańców Tyrolu Południowego i Palatynatu, pokazuje, że odmiana ta ma wierną grupę zwolenników. Do rzadko dostępnych specjałów należą wina musujące oraz destylaty z wytłoczyn gewürztraminera.

Winifikacja i smak

Aromatyczny bukiet, uzupełniony przez cierpko-pikantny smak owocowy, czyni gewürztraminera winem przeznaczonym dla zwolenników win aromatycznych. W wersji wytrawnej i półwytrawnej dobrze komponuje się z pasztetami z dziczyzny, drobiem z aromatycznymi sosami, ślimakami oraz pikantnym i aromatycznym ragout. Jako dojrzałe wina szlachetnie słodkie świetnie pełnią rolę aperitifu. Słodkie wina klasy Spätlese oraz szlachetnie słodkie Auslese doskonale uzupełniają aromatyczne desery przygotowane z czekolady, marcepana, czy z dodatkiem mocnego alkoholu. Szczególnie cenione jest połączenie gewürztraminera z dojrzewającymi czy tłustymi serami z niebieską pleśnią.

Z tej bardzo aromatycznej i wyrazistej odmiany można wyprodukować zwyczajne, ale i wykwintne wina. W zależności od rodzaju gleby oraz wysokości plonu wina mogą być bardziej eleganckie lub cięższe – częściowo o znacznej zawartości alkoholu. Wspólną cechą charakterystyczną dla wszystkich wariantów jest względnie łagodna kwasowość. Typowe gewürztraminery mają (w zależności od klasy) barwę słomkowożółtą aż do złotożółtej i roztaczają, czasem silnie, czasem delikatnie, zapach, który przypomina kwitnące róże, a w tle odnajdziemy woń kwitnących akacji, fiołków, miodu, marcepana, marmolady pigwowej, gorzkiej pomarańczy czy marakui. Szlachetne wina słodkie klasy Auslese mogą leżakować przez wiele lat.

Historia

W palatyńskiej wiosce winiarskiej Rhodt znajduje się około 400-letnia, jednoszczepowa winnica gewürztraminer. Ten pomnik kultury winiarskiej wskazuje, że szczep jest jedną z najstarszych odmian winorośli, które są nadal uprawiane. Niektórzy badacze sugerują greckie pochodzenie tej odmiany. Kontrowersyjne jest, czy miejscowość Tramin w Tyrolu Południowym może być uznana za miejsce jej pochodzenia. Niemniej jednak już w XV wieku traminer był dostarczany jako wino mszalne do klasztorów. W Niemczech dokumenty historyczne potwierdzają istnienie tej odmiany w XVI w.; wtedy też zalecano jej uprawę. Raporty o nowych odmianach gewürztraminera z XVIII w. pokazują, że już wtedy prowadzono skuteczną selekcję winorośli. Jednak niestabilność plonów już w przeszłości uniemożliwiła zdobycie większych powierzchni winnic.

Podsumowując:

• niskie plony ze względu na tendencję do zbyt szybkiego opadania kwiecia
• Gruba, lekko czerwonawa skórka
• Aromat: wyblakłe róże, sułtanki, pigwy