Chardonnay

Produkcja wina z tego szczepu jest możliwa we wszystkich liczących się na winiarskiej mapie krajach świata.

To ogromny atut chardonnay, ale też i przekleństwo, bo jak każdy masowy produkt (producenci na dużą skalę wykorzystują znajomość marki) nie opiera się gigantycznym wahaniom jakościowym. Rzecz jasna w swoim najlepszym wydaniu prezentuje się okazale, a w niektórych wypadkach – mimo swojej uniwersalności oraz zdolności do adaptacji w znacząco odmiennych warunkach – wręcz wspaniale. Czasem natomiast, „oszukując na hasło chardonnay”, w czterogwiazdkowym hotelu możemy dostać tak podłe wino, że trudno mówić o nim inaczej niż tania podróbka. Oczywiście dotyczy to wszystkich win, a chardonnay jest pod tym względem  szczególnym przypadkiem.

Dotychczas przyjęło się za oczywiste, że pochodzi z Burgundii, ale niektórzy wyrażają co do tego twierdzenia wątpliwości. Ze stuprocentową pewnością natomiast to właśnie Francuzi stworzyli z niego szczep wielki. Skalę popularności pokazuje obszar uprawy na świecie.

Trzy razy większy niż rieslinga. Również w Niemczech jego uprawa powoli, ale stale rośnie. Każdego roku przybywa do 100 hektarów. Z około 2731 ha upraw w 2022 roku (2377 ha w 2020 r.) stanowi około 2,3 procent całkowitej powierzchni winnic w Niemczech. Chardonnay uprawiane jest głównie w Hesji Nadreńskiej (1019 ha w 2022 roku) i Palatynacie (915 ha). Z dużym powodzeniem sadzi się go w tych regionach, które tradycyjnie wyróżniają się procentowo znaczącym udziałem szczepów burgundzkich, takich jak podnóże Kaiserstuhl w Badenii z 344 hektarami. Naszym zdaniem tam właśnie powstają najlepsze butelki chardonnay.

Uprawa

Chardonnay ma podobnie wysokie wymagania co do położenia winnicy jak weissburgunder czy riesling. Niekorzystne są dla niego skrajne siedliska. Najlepiej udaje się na głębokich, wapiennych i ciepłych podłożach. Chardonnay jest mrozoodporny, niezbyt podatny na choroby, jedynie cienkie skórki jagód ułatwiają powstawanie pleśni. Krzewy sadzi się w dużych odstępach od siebie. Wysokie krzewy poprawiają kondycję kwiecia. Na jesieni chardonnay, podobnie jak weissburgunder, dojrzewa bardzo późno i można go zbierać na krótko przed rieslingiem. Waga moszczu mierzona w skali Oechsle jest na poziomie weissburgundera, a przy niskich plonach nawet nieco większa. Kwasowość osiąga w winnicach o odpowiednim położeniu przyjemny poziom.

Winifikacja i smak

Jako że chardonnay oferowany jest w wielu wariantach, od świeżego wina jakościowego do mocnych, wytrawnych Auslese, ma zastosowanie przy wielu okazjach. Lekkie, młode wina dobrze towarzyszą daniom rybnym i owocom morza, mocniejsze wina z wyraźnie zaznaczoną beczką pasują zarówno do pieczystych mięs, jak i do pikantnych serów.

Większość tych win jest wytrawna. Oprócz winifikacji w zbiornikach ze stali szlachetnej szeroko rozpowszechnione jest także użycie beczek typu barrique. Nadaje się do tego jednakże jedynie wysokiej jakości wino. Z wariantów świeżych i owocowych produkuje się także wina musujące. Aromat melonów, owoców egzotycznych, przejrzałego agrestu bądź też nie całkiem dojrzałych jabłek jest typowy dla chardonnay. Wina lepszej klasy mają często wysoką zawartość alkoholu (14 procent i więcej) i ekstraktu, są mocno zbudowane oraz  długie. Jeżeli winifikacja przebiegała w małych beczkach dębowych, pierwotne aromaty owocowe uzupełniane są aromatami drewna.

Historia

Podobnie jak wiele innych starych odmian winorośli Chardonnay również ma swoje korzenie w Azji Zachodniej. Wraz z rozprzestrzenianiem się kultury winiarskiej odmiana ta dotarła do Francji i znalazła nowy dom, w szczególności w Burgundii. Osada w pobliżu Tournus o nazwie Chardonnay mogła nadać tej odmianie swoją nazwę. W Burgundii mnisi zajęli się rozprzestrzenianiem i uprawą tej odmiany. Od wieków chardonnay jest synonimem wspaniałych białych win z Burgundii, a odgrywa kluczową rolę także w Szampanii.